Het Goede leven, column 1 juli 2020
De Covid-19-pandemie heeft de globalisering van onze wereld op een merkwaardige wijze versneld. We worden dagelijks geïnformeerd over de exacte plek waar weer nieuwe besmettingen zijn en welke nieuwe maatregelen waar genomen worden.
We zijn deel geworden van een wereldwijd debat over wat wel of niet mag en kan in de strijd tegen het virus. En dat doen we dan weer zo lokaal mogelijk, vanuit huis, in alle zelfbeperking en onderlinge afstand. Onze wereld is klein geworden, geïsoleerd van onze geliefden en bekenden.
Tegelijkertijd is juist vanuit huis de wereld bereikbaarder dan ooit. Op onze telefoons, iPads en laptops, via sociale media zijn we in een muisklik aan de uiteinden van de aarde. Dat wil zeggen: als alles werkt, want het wereldwijde web is even kwetsbaar als de wereld zelf.
Meer uitwisseling van informatie betekent niet per se meer kennis, niet per se betere samenwerking om het virus te lijf te gaan. Maar het nieuwe globale platform biedt wel heel veel kansen om dichter bij elkaar te komen – en dat zonder vliegschaamte.
Zo kon ik lesgeven aan theologiestudenten in Hongkong, waar nog altijd een strenge lockdown geldt en al het onderwijs digitaal is. En samen met duizend anderen trad ik in gesprek met Leonardo Boff, die vanuit zijn studeerkamer in Brazilië theologisch reflecteerde op de uitdaging die Covid-19 aan Gods schepping stelt.
Hij had het over een ‘bio-gecentreerd’ leven, waarin zorg de belangrijkste deugd is. Zorg die begint bij de eigen omgeving – en in Brazilië komen daar onvermijdelijk de zorgen om het Amazone-gebied en het onnavolgbare beleid van de president bij. En daarbij is de erkenning van onze kwetsbaarheid en de noodzaak van onderlinge solidariteit belangrijk. Ook refereerde hij aan de radicale spiritualiteit van Franciscus en Clara van Assisi.
De volgende dag zat ik in Zuid-Afrika. Door een collega van de Verenigende Gereformeerde Kerk in Suider Afrika (VGKSA) was ik uitgenodigd de inleiding te houden bij een online ‘kuier om die tafel’ over de missionaire kerk in tijden van Covid-19. Een gesprek over alle grenzen heen.
Mooier kan het bijna niet. Ook in Zuid-Afrika wordt er in de lockdown (‘grendeltijd’ in het Afrikaans) gezocht naar het nieuwe kerk zijn, met digitale diensten, zoom-bijeenkomsten, diaconale tikkies, vlogs en blogs, pastoraal beeldbellen.
Ook daar vraagt men zich af of die het nieuwe kerkelijk normaal zijn, waarmee mensen binnen maar ook buiten de eigen gemeente bediend kunnen worden. Maakt de pandemie door het ‘stille, onzichtbare, onwelkome en dodelijke’ virus kerkgemeenschappen op ongedacht ándere manieren missionair? Vanuit huis?
Vanuit huis kunnen we met iedereen die dat wil, met iedereen die ons uitnodigt, contact maken, in gesprek raken, een kuier om de gemeenschappelijke virtuele tafel maken.
Tjeerd de Boer 