Er zijn meerdere redenen om van 1 juli een bijzondere dag te maken. Bijvoorbeeld door er een nationale feestdag van te maken, vanwege Keti Koti, de formele afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863. Of een droeve herdenkingsdag, omdat op 1 juli de democratie werd afgeschaft in Hongkong. 

Daar, in Hongkong,  was 1 juli al de nationale feestdag, de dag van de teruggave van de stad aan China in 1997, na 156 jaar Brits bewind. Vier jaar geleden werd die gebeurtenis groots gevierd, in aanwezigheid van de Chinese president Xi Jinping. Het bleek achteraf een voorteken voor de manier waarop Hongkong letterlijk terug tot de orde werd  geroepen door de regering van de Volksrepubliek. Nu precies een jaar geleden stelde de regering in Beijing een nationale veiligheidswet in Hongkong in werking, waarmee feitelijk een eind kwam aan het principe van ‘één land, twee systemen’.   Dat principe zou geldig zijn tot vijftig jaar na de teruggave, met een eigen onafhankelijke rechtsspraak, een eigen (min of meer) democratische gekozen bestuur. Een eigen status met vrijheden die in het Chinese vaderland op z’n best heel beperkt zijn.

Kernbegrip in de voor Hongkong nieuwe wetgeving is het begrip ‘patriottisch’: liefde voor het vaderland. In de praktijk heeft dat inmiddels betekend dat de volksvertegenwoordigers van de prodemocratische oppositie zijn afgetreden, leiders van de prodemocratische protestbeweging zijn gearresteerd en veroordeeld tot gevangenisstraffen. Een kritische krant is het verschijnen onmogelijk gemaakt nadat de eigenaar en de hoofdredactie werden opgepakt en het bedrijfskapitaal bevroren.

Vaderlandsliefde wordt boven diversiteit van meningen gesteld, onderwijs wordt daaraan dienstbaar gemaakt, evenals de rechtsspraak.

Zo is 1 juli tot een dag van herdenken geworden, van wat Hongkong ooit was, van een stad die zich liet voorstaan op een eigen systeem, dat, ook hoe beperkt soms ook, stond voor burgerrechten en democratische vrijheid. 

Op zondag 24 november 2019 maakten we in Hongkong de deelraadsverkiezingen mee. Een plechtig feest van de democratie dat resulteerde in een klinkende overwinning van de prodemocratische partijen, in 17 van de 18 deelraden. Vandaag de dag wordt hen het vuur aan de schenen gelegd en eigenlijk alleen patriottisme gevraagd. Anders dreigt afzetting of erger.

Wat in Hongkong aan het gebeuren is, wordt uiteindelijke samengevat in de vraag aan iedere samenleving: wat is belangrijker: vaderlandsliefde of de vrijheidsliefde.

Laat 1 juli een dag zijn van vieren en herdenken, dag van samen-leven in de volle betekenis, of niet.